Collocation (Eşdizim) Nedir? Günlük Hayatta Kullanılan Collocation Kalıpları


Türkiye’nin En İyi Online İngilizce Eğitim Sistemi Konuşarak Öğren’den Ücretsiz Konuşma Dersi Almak İçin Tıklayın !

Konuşarak Öğren'i Ücretsiz Deneyin

İngilizcede aslında cümle olarak “ezberlediğimiz” ve anlamlarını detaylı olarak düşünmediğimiz bazı kullanımlar vardır. Bu kullanımları sadece işimizi görmeleri için öğreniyoruz. Gerçekten ne anlama geldiklerini veya hangi kurallar çerçevesinde oluşturulduklarını düşünmüyoruz bile. Bunlardan bir tanesi de collocation dediğimiz ifadeler. Peki, nedir bu collocation?

Öncelikle Türkçedeki karşılığını verecek olursak collocation, eşdizim demek. Yani ayrı ayrı başka anlamlara sahip olan iki ya da daha fazla kelimenin bir araya gelerek yepyeni ve bambaşka bir anlam oluşturması. Bu durumda şöyle bir düşünecek olursak bütün deyimlerin, fiil kalıplarının veya öbek fiillerin birer collocation olduğunu söyleyebiliriz.

Konuyu daha iyi anlayabilmek için Türkçedeki collocation (eşdizim) örneklerinden yola çıkalım;

Örnek: “Sözünde durmak”

“Söz” ve “durmak” kelimelerinden oluşan bu eşdizimsel örnekte “söz” ifadesinin sözlük anlamı “kelimedir” ve bu bağlamda “bir işi yapacağını kesin olarak vadetme” anlamında kullanılmıştır. “Durmak” ise “hareketsiz durumda olmak” anlamına gelen bir fiildir. Bu iki ifade bir araya geldiğinde ise bunlardan farklı bir anlam oluşturarak “bir işi yapacağını kesin olarak vadettikten sonra bu vadini gerçekleştirmek” anlamına gelir.

Doğru collocation kullanımı bir dile ne kadar hakim olduğunuzu gösterir. Yanlış kullanımlar ise kendinizi ifade edememenize ya da yanlış ifade etmenize neden olabilir. Bu yüzden elinizin altında bir collocation dictionary (eşdizim sözlüğü) bulundurmanız fayda sağlayacaktır. Şimdi gelin birlikte İngilizcede günlük hayatta sıkça kullandığımız fakat farkında bile olmadığımız eşdizim örneklerine (collocation examples) bir göz atalım:

Örnek:

Did you catch a cold?

Üşüttün mü?

“Yakalamak” anlamına gelen “catch” ifadesi, “soğuk” anlamına gelen “cold” ifadesi ile birleşerek “üşütmek” anlamına gelir. Burada “catch” ifadesi yerine yalnız başına aynı anlama gelen “grab, take, receive” gibi kelimeleri kullanamayız. Çünkü bu collocation yalnızca “catch” kelimesi ile kullanıldığında “üşütmek” anlamına kavuşur.

 

Collocation Kalıpları: Do/Make

Collocation ifadelerinde en çok kafa karışıklığına neden olan fiiller “do” ve “make” fiilleridir. Türkçede ikisi de “yapmak” anlamına gelir ancak her zaman birbirlerinin yerine kullanılamazlar.

“Do” fiili ile kullanılan collocation ifadelerinin doğru ve yanlış kullanımlara aşağıdaki tabloda bakalım:

DoğruYanlış
Do a favor (İyilik yapmak)Make a favor
Do laundry (Çamaşır yıkamak)Make laundry
Do the dishes (Bulaşık yıkamak)Make the dishes
Do (someone’s) best (Elinden geleni yapmak)Make (someone’s) best
Do exercise (Egzersiz yapmak)Make exercise

“Make” fiili ile kullanılan collocation ifadelerinin doğru ve yanlış kullanımlara aşağıdaki tabloda bakalım:

DoğruYanlış
Make a promise (Söz vermek)Do a promise
Make a sandwich (Sandviç yapmak)Do a sandvich
Make a noise (Gürültü yapmak)Do a noise
Make a mistake (Hata yapmak)Do a mistake
Make a decision (Karar vermek)Do a decision

“Do” fiili ve “make” fiili collocation ifadelerinde neredeyse asla birbirleri yerine kullanılamaz!

Collocation konusunu anlamanın en iyi yolu bolca örnek incelemektir. Bu yüzden daha önce de söylediğimiz gibi elinizin altında bir collocation dictionary (eşdizim sözlüğü) bulundurmanız her zaman işinize yarayacaktır. Collocation kullanımı dinleyerek ve okuyarak çok daha rahat öğrenilebilir. Bir collocation için “do” fiilini mi yoksa “make” fiilini mi kullanacağınızdan emin olamıyorsanız kulak aşinalığınızla ya da göz aşinalığınızla kolaylıkla doğru olanı tespit edebilirsiniz. O yüzden gelin daha fazla örnekle bu ifadeleri pekiştirelim.

Do shopping (alışveriş yapmak)
Do homework (ödev yapmak)
Come first (önce gelmek)
Go missing (kaybolmak)
Go dark (kararmak)
Go crazy (çıldırmak)
Get angry (öfkelenmek)
Get lost (kaybolmak)
Get upset (üzülmek)
Keep the change (üstü kalsın)
Keep calm (sakin olmak)
Take notes (not almak)
Take a seat/have a seat (bir yere oturmak)
Take a picture (fotoğraf çekmek)
Give a chance (şans vermek)
Give a hug (sarılmak)
Give a speech (konuşma yapmak)
Give an example (örnek vermek)

Örneklerle collocation kullanımlarına genel hatlarıyla baktığımıza göre son olarak collocation tiplerini detaylandırabiliriz.

Collocation Tipleri

  1. Adverb + Adverb Collocation (Zarf)

İki zarfın bir araya gelerek oluşturduğu collocation.

Almost certainly (hemen hemen kesinlikle)
Quite often (çoğu zaman)
Fully understand (tam olarak anlamak)
All along (öteden beri, ta en başından)
Right now (şu anda)

  1. Adjective + Noun Collocation (Sıfat+İsim)

Sıfat ve ismin bir araya gelerek oluşturduğu collocation.

Heavy rain (şiddetli yağmur)
Best friend (en iyi arkadaş)
Big mistake (büyük hata)
Serious injury (ağır yaralanma)
Medical care (tıbbi bakım)

  1. Verb + Noun Collocation (Fiil+İsim)

Fiil ve ismin bir araya gelerek oluşturduğu collocation.

Badly damage (ağır zarar vermek)
Fully understand (tam olarak anlamak)
Strongly recommend (şiddetle tavsiye etmek)
Deeply regret (bin pişman olmak)
Totally agree (aynen katılmak)

  1. Adverb + Verb Collocation (Fiil+Zarf)

Fiil ve zarfın bir araya gelerek oluşturduğu collocation.

Badly damage (ağır zarar vermek)
Fully understand (tam olarak anlamak)
Strongly recommend (şiddetle tavsiye etmek)
Deeply regret (bin pişman olmak)
Totally agree (aynen katılmak)

Konuşarak Öğren ile Collocation Öğrenmek!

Konuşarak Öğren, birbirinden farklı konu anlatımları ile İngilizceyi çok daha hızlı öğrenmenizi sağlar. İngilizcenin anlaşılması en güç gibi görünen konusu collocation ise Konuşarak Öğren’in makaleleri ile çok kolay. Üstelik birebir eğitim alabileceğiniz eğitmenlerimizle eksiklerinizi tespit edebilir, doğru bir çalışma programı hazırlayabilirsiniz. Size özel olarak hazırlanan çalışma programları ile İngilizcenizi aşama aşama geliştirebilir, eğitmenlerimizle pratik yaparak günlük hayatınıza entegre edebilirsiniz. İngilizce öğrenmek sandığınızdan çok daha kolay, tabi ki doğru bir rehber eşliğinde. Bu yüzden daha fazla vakit kaybetmeden hemen Konuşarak Öğren’e kaydolun ve yabancı dil artık eksikliğiniz olmasın!

Collocation Konusunda Sıkça Sorulan Sorular

1. Collocation kullanmadan da cümle kurabilir miyim?

Collocation kullanmadan cümle kurmak elbette ki mümkün. Kendinizi daha basit cümlelerle ifade edebilirsiniz. Ancak ilerleyen zamanlarda bu yeterli olmayacaktır. bu yüzden ne kadar erken collocation öğrenirseniz sizin için o kadar iyi olur. Kendinizi hem daha doğru hem de daha rahat ifade edebilirsiniz. Bu da sizin konuşurken veya yazarken daha akıcı olmanızı sağlar. Bu sayede daha ileri seviye bir İngilizce kullanabilirsiniz.

2. Collocation ifadelerini yanlış fiillerle kullanırsam anlam bozulur mu?

Bu durum aslında oldukça değişkenlik gösterir. Bazı yanlış kullanımlarda karşı taraf sizi anlarken bazı kullanımlar ifadenizi anlaşılmaz kılabilir. Buna Türkçeden örnek verelim; nasıl ki “çaba vermek” değil, “çaba harcamak” diyorsak ya da nasıl ki “dikkat yapmak” değil, “dikkat etmek” diyorsak bu durum İngilizcede de geçerli. Her ne kadar mesajınızı bir şekilde karşı tarafa iletseniz de doğru kullanım her zaman daha anlamlı cümleler kurmanızı sağlar.

Konuşarak Öğren uygulaması ile İngilizcenizi geliştirin.

Nasıl İngilizce Öğrendiler?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Son Yazılar

x

Hızlı Quiz ile İngilizce Seviyeni Öğren!

Question

İngilizcenizi Geliştirin

Türkiye'nin %100 başarı garantili tek online İngilizce kursunu ücretsiz deneyin.